Dé specialist in arbeidszaken in de Haarlemmermeer en omstreken

Bel voor een afspraak: 06-52421272

Accountants en ethiek 1

Een van de grote accountants heeft gefaald bij het inmiddels failliete duurzame energiebedrijf Econcern. De curatoren hebben een tuchtklacht ingediend omdat de accountant in hun ogen ten onrechte een goedkeurende accountantsverklaring heeft afgegeven bij de jaarrekeningen van 2006/2007.

Herstel van het vertrouwen

Bij een tuchtklacht komt het gedrag van de accountant in beeld. Het gedrag wordt getoetst aan de hand van de wet en de gedrags- en beroepsregels van de accountant. Het doel van de procedure is bijdragen tot herstel van het vertrouwen. Ondernemers moeten erop kunnen vertrouwen dat de accountant betrouwbaar is.

Gedragscode accountants

De accountants kennen, zoals vele beroepen, een eigen gedragscode. Binnen deze gedragscode hanteren zij vijf fundamentele beginselen. De meest voor de hand liggende zijn de geheimhouding en professioneel gedrag. Maar bij integriteit en objectiviteit raken we de accountant als persoon. Het gaat om karaktereigenschappen. Het gaat om gedrag waarbij de ander zegt dat de accountant integer en objectief handelt.

Ethiek van de karaktereigenschappen

Het is met name Aristoteles (384-322 v Chr) geweest die de dialoog aanging over positieve karaktereigenschappen. Hij sprak over deugden die een mens moet ontwikkelen. Ontwikkelen door opvoeding, onderricht, handelen in de traditie van maar vooral door ze te beoefenen. Integer handelen leer je alleen door dagelijks integer te handelen. Door eerlijk zaken te doen en de waarheid te spreken zoals in de gedragscode van de accountants staat. Objectief handelen betekent voor de accountant “neutraal” of onpartijdig handelen. Los van de meningen en opvattingen van de klant.

Handelen betekent ook de juiste afweging maken, het juiste midden zien te vinden in de situatie of omstandigheden waarbinnen de accountant moet handelen. Deugd, verstand en de sociale context zijn bij Aristoteles onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Ontbrekende schakels

Het staat er zo mooi in de gedragscode van de accountant: integer en objectief handelen. Curatoren hebben vooralsnog een andere mening. Maar de tuchtklacht roept ook twee vragen op.

Het onderschrijven van een gedragscode (opgelegde regels) betekent nog niet dat de accountant als persoon is opgevoed in de morele traditie van integriteit en objectiviteit. Of zich heeft ontwikkeld en kunnen ontwikkelen in deze traditie. Met andere woorden: een accountant moet zich deze eigenschappen ook eigen hebben gemaakt. Niet beroepsmatig, maar als persoon. In plaats van een opgelegde norm handelen volgens een eigen ontwikkelde deugd.

De vraag is nu of dit ook van toepassing is op de betreffende accountant.

Dat brengt ons bij de tweede vraag; die van de sociale praktijk. Moraal is sociaal.

Hoe ziet de sociale context van de organisatie waarbinnen de accountant werkt eruit. Wat is de gangbare praktijk. Welke opvattingen zijn er omtrent het verdienmodel. Hoe was de scheiding geregeld in 2007 tussen de wettelijk verplichte financiële controle en het financieel/strategisch advieswerk. Kortom; biedt de morele traditie binnen het accountantskantoor de context voor de accountant om zijn praktisch handelen onderdeel te laten zijn van zijn eigen morele kompas?

De sociale praktijk binnen Econcern

Het is altijd lastig om met de kennis en opvattingen van het heden de sociale context van Econcern in 2007 te beschrijven. De context waarbinnen de accountant heeft geopereerd.

In de media wordt hier wel op ingegaan. Maar of hier sprake is van causale verbanden is mijns inziens nog een open vraag.

In het licht van de deugdethiek is dan de vraag vanuit welke deugden Econcern opereerde.

Was het ongebreidelde expansie (onmatigheid), hoogmoed van de directie of een ondeugdelijk systeem van foute karaktertrekken. Hoor en wederhoor kan hier uitsluitsel over geven. Wellicht geeft dat ook antwoord op de vraag of de accountant binnen deze sociale context deugdzaam (in termen van integer en objectief) heeft kunnen of willen opereren.

Moreel gedrag

Binnen de deugdethiek van Aristoteles blijft ethisch handelen het zoeken naar het juiste gedrag op basis van de juiste afwegingen. De dagelijkse praktijk staat daarin centraal.

Een moreel oordeel vellen over het gedrag van de accountant is een ander verhaal. Dat komt in deel 2 aan de orde.

 

 

Reageer op dit blogbericht