Dé specialist in arbeidszaken in de Haarlemmermeer en omstreken

Bel voor een afspraak: 06-52421272

Charles Darwin: het systeem dat zich het beste aanpast?

Iedereen wordt van tijd tot tijd geconfronteerd met onverwachte gebeurtenissen. De een spreekt dan over een crisis; de ander over een ramp. Nu zou je onverwachte gebeurtenissen voor het gemak in twee categorieën kunnen verdelen. Zo zijn er op zichzelf staande gebeurtenissen. Daarbij kun je denken aan natuurrampen, de ramp met de Titanic of een vliegtuigcrash.

De tweede categorie betreft gebeurtenissen die vervolgens een keten van andere gebeurtenissen oproepen. Bekende voorbeelden hiervan zijn de beurskrach in 1929, gevolgd door een grote depressie of de kredietcrisis in 2007, gevolgd door een bankencrisis en een eurocrisis.

De wereld van Charles Darwin

Van Darwin is de bekende uitspraak: de soort die zich het beste aanpast aan de gewijzigde omstandigheden overleeft. The survival of the fittest. We kunnen dit wellicht het beste aantonen met de levenscyclus van een bos.

De cyclus van een bos is er één van groei-exploitatie-instandhouding-calamiteit en (deels)afsterven. Met name in de fase van “instandhouding” zijn er zeer grote bomen te onderscheiden met een wijd vertakt wortelstelsel en een rijk bladerdak. Dat zorgt enerzijds voor bescherming en anderzijds voor verstikking. Het is een fase van stabiliteit maar ook van (onzichtbaar)grote kwetsbaarheid. Als er zich een calamiteit voordoet, dan is het ook goed mis. Insecten, ziekte of een bosbrand door het vele dode hout verwoesten deels het bos. Om daarna weer een nieuwe cyclus te starten. Een proces van creatieve destructie.

De ramp met de Titanic

De ramp met het grootste “onzinkbare” passagiersschip, de Titanic, kostte in 1912 wel 1522 mensen het leven. De oorzaak lag in de aanvaring met een ijsschots. Maar de ramp zorgde ook voor iets anders. Het grote aantal slachtoffers bracht o.a. aan het licht dat de bestaande veiligheidsvoorschriften niet meer in overeenstemming waren met de realiteit. Niet het tonnage was meer van belang, maar het aantal passagiers. Dat was een geheel nieuwe invalshoek. Met het aanpassen aan de nieuwe omstandigheden werden grotere aantallen slachtoffers voorkomen. Een proces van creatieve destructie.

De kredietcrisis

De financiële wereld is deels een onzichtbare wereld van schermen, elektronisch geld en ingewikkelde constructies binnen netwerken die wereldwijd met elkaar zijn verbonden. Juist die onderlinge verbondenheid zorgt er voor dat een crisis binnen het ene netwerk (de instorting van de huizenmarkt in de V.S.) een keten van gebeurtenissen oproept in tal van andere landen. Aanpassing aan de nieuwe omstandigheden werd noodzaak. De lezer ondervindt misschien aan den lijve waaruit die aanpassingen allemaal bestaan.

Het grote verschil

Een op zichzelf staande ramp als met de Titanic, een vliegtuigcrash of natuurgeweld is beheersbaar. Na de eerste schok herstellen zowel mens als natuur zich. Er is een nieuwe situatie ontstaan; aanpassing daaraan zorgt voor een “nieuw” leven.

Maar bij een keten van opeenvolgende gebeurtenissen ontstaan tientallen nieuwe situaties met even zovele tientallen nieuwe aanpassingen. Echter; door de onderlinge verbondenheid heeft een aanpassing in het ene land weer negatieve gevolgen voor het andere land die dan op zijn beurt weer een nieuwe aanpassing moet verzinnen die op zijn beurt weer nadelig werkt voor een derde land. In plaats van een proces van creatieve destructie is hier sprake van zichzelf vernietigende processen.

De mens grijpt in

Om onszelf tegen “vernietiging” te beschermen grijpen we in. We laten het “natuurlijke proces” van creatieve destructie en aanpassing aan “de gewijzigde omstandigheden” niet zijn gang gaan. De “grote oude bomen” in het bos die zowel bescherming bieden als verstikking veroorzaken, worden extra beschermd en gestut. Omliggende jonge bomen en struiken worden gekapt en samen met het dode hout verwijderd en “verbrand”.

Zo verlenen we staatssteun aan grote banken om vernietiging van ons economisch systeem te voorkomen. “Jonge bomen en struiken” voorzien we niet meer van krediet. Het “dode hout” wordt verwijderd door middel van faillissementen.

Gevangene van ons systeem?

Zoals een natuurramp uiteindelijk leidt tot nieuw leven, zo hebben mensen ook zelf gecreëerde crises nodig om tot vernieuwingen te komen. Om -denken in kansen- op te roepen. Om ons aan te passen aan de gewijzigde omstandigheden zodat er weer nieuw leven ontstaat.

Maar als we in de natuur “grote oude bomen” extra beschermen en stutten ontstaat een ander proces. De boom holt zichzelf uit; nog onzichtbaar maar wel uitermate kwetsbaar. Een onvoorziene calamiteit laat hem omvallen.

Geldt uitholling ook voor onze zelf gemaakte systemen?

 

Reageer op dit blogbericht