Dé specialist in arbeidszaken in de Haarlemmermeer en omstreken

Bel voor een afspraak: 06-52421272

Rechtvaardige vertrekpremie?

Het is niet ongebruikelijk dat bestuurders bij hun aanstelling op voorhand een vertrekpremie overeenkomen. Voor het geval dat. Niets is kennelijk zo onplezierig als onvrijwillig zonder werk zitten.

Media

Regelmatig lezen we over leden van een Raad van Bestuur die door hun gedrag moeten vertrekken en alsnog worden beloond met een vertrekpremie. Zo ook de verantwoordelijke bestuurder bij het manipuleren van de Libor-rente (het basistarief voor interbancaire leningen en bankproducten als o.a.kredieten).

Wat prevaleert

Arbeidsrechtelijk valt er geen speld tussen te krijgen. Eenmaal vastgelegd bij aanvang van de arbeidsovereenkomst dient deze te worden nagekomen. Ook in het nieuwe voorgestelde ontslagrecht komt deze mogelijkheid expliciet aan de orde en blijft ook bestaan.

Het afwijkende

In de kwestie van de Libor-rente vond kennelijk de Rabobank het echter raadzaam om in te grijpen bij het zonder meer verstrekken van een ontbindingsvergoeding. Er was een commissie en die deed een bindende uitspraak over de hoogte van de vergoeding. Over de motieven omtrent de instelling van deze commissie kunnen we slechts speculeren.

Moreel kompas

Bij het lezen van een dergelijk bericht in de media kunnen er allerlei gevoelens boven komen. Is dit eerlijk? Is dit rechtvaardig? Wordt hier niet een wanprestatie beloond? Maar ook: waar maak je je druk om. Is aan de orde van de dag. Morgen is er weer een nieuwe dag. Tenslotte de alternatieven: hoeveel medewerkers zou je daarvan in dienst kunnen houden in plaats van een reorganisatie. Zou het bedrag niet beter kunnen worden ingezet voor duurzaam ondernemen?

Rechtvaardigheid

Is een vertrekpremie in deze situatie nu rechtvaardig? Zowel vanuit maatschappelijk oogpunt als voor betrokkene zelf?

Rechtvaardigheid is een deugd en is afkomstig uit een oertekst van de Griekse filosoof Aristoteles (384-322 v. Chr.). Een deugd moet je zien als een vaste gewoonte, een karaktereigenschap, een soort tweede natuur. Een deugd leer je door oefening, door ouder worden, door te voelen en te kunnen nadenken. In de Griekse oudheid hadden deugden met name betrekking op leidinggevende posities. Rechtvaardig zijn komt dus tot uiting in je handelen, in je gedrag. Daarmee kom je op het terrein van de ethiek: hoe moet ik handelen.

Vrijwilligheid

Een belangrijke voorwaarde bij rechtvaardigheid is vrijwilligheid. Vrijwilligheid betekent dat je een keuze moet hebben en weet wat je doet. Toegepast in deze kwestie is een onpartijdige commissie in het leven geroepen. Of dit vrijwillig was laten we in het midden. Maar dat het een (bewuste)keuze was en dat de commissie wist wat ze deden mag wel duidelijk zijn. De commissie heeft ingegrepen op een reeds overeengekomen afspraak: een ontbindingsvergoeding. Voor de betrokken bestuurder is daarmee een situatie van on-vrijwilligheid ontstaan. Met als gevolg een onvrijwillig ontslag en een on-vrijwillige inbreuk op zijn afspraak. Een afspraak gebaseerd op een proportionele beloning naar verdienste.

In de optiek van de betrokken bestuurder zal de handelwijze en het resultaat van de commissie wellicht als onrechtvaardig worden ervaren.

Eerlijkheid/oneerlijkheid

Rechtvaardig handelen is voor Aristoteles onlosmakelijk verbonden met een goede manier van handelen. Iets met hart en ziel doen omdat het goed is. Rechtvaardig handelen geeft een zekere voldoening.

Een handelen dat gericht is op een doel. Het doel van een bank is financiële dienstverlening. Aan dat doelgericht handelen heeft de Rabobank een aantal kernwaarden (deugden)verbonden. Een daarvan betreft integriteit: eerlijk, oprecht, zorgvuldig en betrouwbaar zijn. Volgens Aristoteles is eerlijkheid een bijzonder deel van rechtvaardigheid.

Vanuit maatschappelijk oogpunt is er nu een gevoel van oneerlijkheid. Oneerlijk omdat iemand een geldelijke vergoeding krijgt voor een situatie van oneerlijk handelen waar de betrokken bestuurder voor verantwoordelijk was. Oneerlijk omdat er schade is geleden terwijl de bank daar voordeel bij heeft gehad. Er was sprake van een onevenredige ruil. Er was schade ten gevolge van een weloverwogen keuze door de Rabobank; een handeling met voorbedachten rade.

Met het manipuleren van de Libor-rente berokken je schade aan anderen. Geld verdienen aan het risico van anderen is niet-deugd ethisch

Correctieve rechtvaardigheid

Schade aanrichten roept een tegenreactie op. Aristoteles zou in zo’n geval verwijzen naar de wetgeving/conventie en de rechter. De rechter, als personificatie van het rechtvaardige, probeert het onrechtvaardige, dat ongelijkheid impliceert, gelijk te maken. Door het voordeel van de dader te verminderen; door straf. Om te bepalen wat een rechtvaardige ruil zou zijn en om het evenwicht te herstellen. Kortom; een vorm van correctieve rechtvaardigheid.

Hoe? Een idee. Daar de betrokken bestuurder onderdeel is van een bank die voordeel heeft behaald zou van zijn kant een proportionele wederdienst gerechtvaardigd zijn. Voor de vergelijkbaarheid van een wederdienst is geld daartoe in deze situatie het middel bij uitstek. Zou in plaats van een ontbindingsvergoeding ontvangen niet betalen een gerechtvaardigde wederdienst kunnen zijn?

 

 

 

Reageer op dit blogbericht