Dé specialist in arbeidszaken in de Haarlemmermeer en omstreken

Bel voor een afspraak: 06-52421272

Accountants en ethiek 2

Wat ging eraan vooraf

In mijn blog accountants en ethiek 1 ben ik ingegaan op het gedrag van de accountant, betrokken bij het inmiddels failliete energiebedrijf Econcern. Twee beginselen uit de gedragscode van accountants, integriteit en objectiviteit relateerde ik aan de deugdethiek van Aristoteles. In deze deugdethiek worden deugden als karaktereigenschappen gezien. Deze eigenschappen worden gevormd door opvoeding, onderricht, leven in de traditie van en door het doen in de praktijk. Ik stelde vragen over het zich eigen maken van deugden als integriteit en objectiviteit als persoon versus het louter onderschrijven van een gedragscode (als professional). Ook de sociale context waarbinnen de betrokken accountant opereerde werd ter discussie gesteld. Hoe zag de morele traditie binnen het accountantskantoor eruit. Een identieke vraag is van toepassing op Econcern.

Deugdethiek stelt daarmee vast of een handeling deugdelijk is, maar geeft geen moreel oordeel.

Gevolgenethiek

In deze blog ga ik opnieuw op deze kwestie in maar dan vanuit de optiek van de gevolgenethiek (ook wel utilisme genoemd). Belangrijk binnen deze ethiek zijn de persoonlijke voorkeuren van het individu. De nadruk ligt op de gevolgen van een handeling. De gevolgen worden getoetst aan een bepaald criterium en dat leidt uiteindelijk tot een moreel oordeel. Dat criterium komt in essentie neer op het algemeen nut; dat wil zeggen zoveel mogelijk geluk voor het grootste aantal mensen.

Rapport curatoren

Een ding is duidelijk: Econcern is failliet. En met dit faillissement kwamen 1300 werknemers op straat te staan en hebben schuldeisers 1 miljard euro geclaimd bij de curatoren.

In het rapport wordt een beeld geschetst van een Raad van Bestuur (RvB)met ambitieuze groeiscenario’s, optimistische prognoses, besluitvorming zonder daarin de Raad van Commissarissen te kennen alsmede het ontbreken van een risicomanagement en prudente verslaggeving. Met een personele wisseling in de RvB in 2008 komt als snel het echte financiële plaatje boven water. In 2009 wordt het faillissement aangevraagd

Met de tuchtklacht wordt duidelijk gemaakt dat in de ogen van de curatoren de betrokken accountant heeft gefaald. Het ongeclausuleerd goedkeuren van de jaarverslagen over 2006 en 2007 is voor hen, gegeven de feitelijke situatie waarin Econcern zich reeds in 2007 bevond, onbestaanbaar.

Het handelen van de accountant

Met het ongeclausuleerd goedkeuren van het jaarverslag 2007 heeft de accountant als het ware een morele rechtvaardiging gegeven van een situatie die, achteraf bezien, mede heeft geleid tot een faillissement.

Geredeneerd vanuit de geluks-maximalisatie als het criterium binnen de gevolgenethiek is het morele oordeel over zijn handelen duidelijk. Als 1300 werknemers op straat komen leidt dat niet tot een toename van ons gezamenlijk geluk. Als schuldeisers 1 miljard claimen leidt dat evenmin tot een toename van ons gezamenlijk geluk.

Moreel oordeel

Binnen de gevolgenethiek gaat het om zoveel mogelijk geluk voor het grootste aantal mensen. Passen we dat criterium toe op de kwestie Econcern dan kunnen we het volgende stellen.

In plaats van een toename van geluk is in deze kwestie sprake van een afname van geluk. Als gevolg van het faillissement wordt een groot aantal mensen geconfronteerd met een afname van hun geluk. Deze afname weegt vele malen zwaarder dan de afname van het geluk van één accountant.

Een tuchtklacht heeft voor de betrokken accountant (en zijn kantoor) een afname van het geluk tot gevolg. Anders gezegd; tot reputatieschade. Maar zijn (reputatie)schade weegt binnen de gevolgenethiek niet op tegen de schade van alle betrokken werknemers en schuldeisers.

Het vervolg

Binnen de deugdethiek keken we of de handeling van de accountant in overeenstemming is geweest met karaktereigenschappen of deugden. In dit geval integriteit en objectiviteit. Het is de vraag of hier sprake was van een professionele deugd of een persoonlijke deugd.

Binnen de gevolgenethiek gaat het primair om de gevolgen van een handeling. We toetsen dit aan de hand van het criterium van het grootste geluk voor het grootste aantal mensen. In deze case weegt de afname van geluk van één accountant niet op tegen de afname van geluk van 1300 medewerkers die hun baan verliezen en het grote aantal schuldeisers.

In deel 3 bekijken we nogmaals de situatie vanuit de plichtethiek. Daarin staat de intentie van de handeling centraal.

 

 

Reageer op dit blogbericht